Značenje termina „mali širk“ i „veliki širk“
Nakon prethodnog objašnjenja riječi širk, važno je pojasniti da je oblik politeizma kojim se ova knjiga prvenstveno bavi takozvani „veliki širk“ (širkun akbar).
U islamskim izvorima, međutim, termin širk koristi se i u drugom značenju: takozvani „mali širk“ (širkun asgar).
Prema islamskoj teologiji, ovaj mali širk doista se smatra grijehom, ali ne predstavlja stvarni politeizam jer nijedan čin obožavanja nije stvarno usmjeren nikome osim Allahu سبحانه وتعالى.
Ako musliman počini takav čin malog širka, time ne postaje politeista. Kao i kod drugih grijeha, činjenje malog širka ne izvodi čovjeka iz okvira islama.
U islamskim izvorima termini kufr ili širk84 ponekad se koriste, a da se pritom ne misli na veliki kufr ili veliki širk. Stvarno značenje tih termina u takvim slučajevima proizlazi iz konteksta. Međutim, sve dok iz konteksta nije jasno da je riječ o malom širku, prema konsenzusu muslimanskih učenjaka ne smije se odstupiti od izvornog značenja tih termina.
Primjer za to nalazi se u sljedećem hadisu, koji Ahmed u svome Musnedu prenosi od Ibn Abbasa رضي الله عنه:
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَا شَاءَ اللَّهُ وَشِئْتَ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَجَعَلْتَنِي وَاللَّهَ عَدْلًا بَلْ مَا شَاءَ اللَّهُ وَحْدَهُ»
…, da je neki čovjek rekao Poslaniku صلى الله عليه وسلم: „Ono što Allah i ti hoćete (zajedno).“ Tada mu Poslanik صلى الله عليه وسلم reče: „Zar si me izjednačio s Allahom?! Nego (reci): ‚Ono što samo Allah hoće.‘“
U navedenom događaju čovjek nije doista namjeravao obožavati Poslanika. Bila je to, naprotiv, stroga opomena Poslanika صلى الله عليه وسلم da takve izraze treba izbjegavati jer oni izvana protivrječe monoteizmu.
Iz dosad objašnjenog jasno se vidi da se u tekstovima šerijata razlikuju stvarni veliki politeizam i takozvani mali širk. Kao što je već spomenuto, kada se u ovoj knjizi govori o politeizmu ili širku, općenito se misli na veliki širk.
Napomene
Arapska riječ širk označava politeizam, dok se riječ kufr odnosi na postupak ili izjavu koja se toliko protivi islamu da osobu izvodi iz islama – pod uslovom da za tu izjavu ili postupak ne postoji valjano opravdanje.
Treba napomenuti da se u islamskoj teologiji unutrašnja vjerovanja, osjećaji i namjere također smatraju „unutrašnjim djelima odnosno riječima“.
Arapska riječ kufr obično se prevodi kao „nevjerstvo“. Međutim, kao što se iman, suprotnost kufra, ne može ograničiti na puko „vjerovanje“, tako se ni pojam kufr ne može ograničiti na puko „nevjerovanje“ ili jednostavno nepoznavanje istine. Čovjek može u potpunosti spoznati istinitost islama, a ipak odbaciti islam u cijelosti ili njegove dijelove. ↩