ibnu-musafir.com

Politeizam

Glavni dio · Poglavlje cjelovitog teksta knjige Učenje o monoteizmu · Čitaj kao PDF

Arapska riječ širk označava pridruživanje ili politeizam općenito. Osoba koja čini širk naziva se mušrik. Međutim, taj termin u arapsko-islamskom kontekstu ima šire značenje od onoga što se pod politeizmom obično podrazumijeva.

Čovjek može obožavati različite stvari, ljude ili druga bića obrednim radnjama ili tako što ih priziva na različite načine. O tim će oblicima politeizma biti više riječi u ovoj knjizi.

Isto tako, čovjek može obožavati i drugo ljudsko biće prihvatajući od njega zakone koji su u suprotnosti s Allahovim zakonom.

Pripisivanje sina ili majke Stvoritelju, kao i pripisivanje Allahovih svojstava nekom stvorenju, u islamskoj se teologiji također smatra širkom.

Naprimjer, iz islamske se perspektive smatra da većina današnjih sljedbenika kršćanstva čini politeizam iako sami sebe smatraju monoteistima.

U Kur’anu se politeizam prvenstveno označava terminima nidd, ’adl, nazir, misl, kuf’ i šarik. Svaka od tih riječi opisuje „ono što se pridružuje“, to jest ono što idolopoklonici obožavaju pored jedinog Stvoritelja.

Tako, u jednom hadisu koji se prenosi i u Sahihu Buharija i u Sahihu Muslima – ovdje prema verziji Buharija – Poslanik صلى الله عليه وسلم ovako opisuje značenje širka:

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: سَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَيُّ الذَّنْبِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ؟ قَالَ: «أَنْ تَجْعَلَ لِلَّهِ نِدًّا وَهُوَ خَلَقَكَ». قُلْتُ: إِنَّ ذَلِكَ لَعَظِيمٌ

Od Abdullaha se prenosi da je rekao: „Upitao sam Poslanika صلى الله عليه وسلم: ‚Koji je grijeh najveći kod Allaha?‘ Odgovorio je: ‚Da Allahu nekoga učiniš ravnim78, premda te je On stvorio.‘ Rekoh: ‚To je, zaista, strašan grijeh.‘“

U ovom hadisu upotrijebljena je riječ nidd. Arapska riječ nidd (množina: andad) označava onoga ko je ravan, odnosno izjednačen. Čin pridruživanja drugih Allahu stoga se naziva i tandid.

U Kur’anu se termin andad često upotrebljava za izražavanje značenja širka. Jedan se primjer nalazi u sljedećem odlomku na početku Kur’ana, koji se smatra prvom izričitom naredbom i zabranom u Kur’anu:

﴿يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ (21) الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الأَرْضَ فِرَاشاً وَالسَّمَاء بِنَاء وَأَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقاً لَّكُمْ فَلا تَجْعَلُواْ لِلّهِ أَندَاداً وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ﴾

O ljudi, ibadet činite Gospodaru svome79, koji je stvorio vas i one prije vas, da biste bogobojazni bili; koji vam je Zemlju učinio posteljom80, a nebo zdanjem81; koji s neba spušta kišu i čini da s njom rastu plodovi, hrana za vas. Zato ne činite svjesno druge Allahu ravnim!

[sura El-Bekare, 2:21-22]

Pridruživanje se također izražava glagolom ja’dilun, kao što se vidi iz sljedećeg kur’anskog ajeta:

﴿أَمَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَأَنزَلَ لَكُم مِّنَ السَّمَاءِ مَاء فَأَنبَتْنَا بِهِ حَدَائِقَ ذَاتَ بَهْجَةٍ مَّا كَانَ لَكُمْ أَن تُنبِتُوا شَجَرَهَا أَإِلَهٌ مَّعَ اللَّهِ بَلْ هُمْ قَوْمٌ يَعْدِلُونَ﴾

(Ili) ko je Onaj koji je nebesa i Zemlju stvorio i koji vam spušta s neba kišu pomoću koje Mi dajemo da ozelene bašče prekrasne – nemoguće je da vi učinite da izraste drveće njihovo – ?!82 Zar pored Allaha postoji drugi dostojan obožavanja (ilah)? Ne postoji, ali su oni narod koji druge s Njim izjednačuje83.

[sura En-Neml, 27:60]

Glagol ja’dilu znači „izjednačiti nešto“, a ’adl u ovom kontekstu ima isto značenje kao i riječ nidd, to jest onaj ili ono što se pridružuje.

Poglavlja ovog odjeljka

Napomene

  1. Na arapskom: nidd ↩
  2. ili: obožavajte svoga Gospodara … ↩
  3. doslovno: ležaj, počivalište … ↩
  4. ili: svod/građevina ↩
  5. Znakovi interpunkcije na ovom mjestu odnose se na prethodno pitanje. Umetnuta rečenica stavljena je među crtice. ↩
  6. Riječ ja’dilu ima i jezičko značenje „odstupiti“. U ovom se ajetu može razumjeti i u tom smislu jer značenje ovdje nije pobliže određeno. Međutim, riječ se često upotrebljava u značenju pridruživanja. ↩