Većina ljudi zapada u širk zbog neznanja

Glavni dio · Poglavlje cjelovitog teksta knjige Učenje o monoteizmu · Čitaj kao PDF

Daljnji problem predstavlja shvatanje da su svi ili velika većina politeista iz ranijih naroda ili drugih religija svjesno odbacili učenje vjerovjesnika. Ustvari je upravo suprotno.

Kao što je već spomenuto, među idolopoklonicima predislamske Arabije vladalo je veliko neznanje o monoteizmu. Kada bi bilo moguće politeistu smatrati muslimanom, to bi se sigurno prije odnosilo na te ljude nego na one koji Kur’an drže u rukama i možda su čak njegove dijelove ili cijelu knjigu naučili napamet.

Međutim, prema shvatanju mnogih ljudi danas, čini se da politeista može biti tim više opravdan što više znanja ima, odnosno što mu je više znanja dostupno! To je očita protivrječnost.

Kako bi, naprimjer, idolopoklonik koji je prije dvije hiljade godina živio u pustinji, nije znao čitati i nije posjedovao nijedan zapisani dio objave mogao biti manje opravdan od nekoga ko zna čitati arapski i uči Kur’an napamet?!

Prema zagovornicima te teološke zablude, i mnogi današnji Jevreji i kršćani morali bi tim prije biti opravdani jer im je pristup islamskim izvorima nesumnjivo mnogo teži.

Nasuprot tome, u islamskim se izvorima navodi da je upravo neznanje većinu ljudi dovelo u širk.

U tom smislu Kur’an, naprimjer u suri Nuh, poimenično spominje pet osoba koje su njihovi potomci na kraju obožavali.

U zbirci Sahih Buharija prenosi se od ashaba Poslanika Ibn Abbasa رضي الله عنهما da je protumačio taj kur’anski odlomak i pritom objasnio kako je u Nuhovom narodu nastao prvi politeizam:

عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا صَارَتْ الْأَوْثَانُ الَّتِي كَانَتْ فِي قَوْمِ نُوحٍ فِي الْعَرَبِ بَعْدُ أَمَّا وَدٌّ كَانَتْ لِكَلْبٍ بِدَوْمَةِ الْجَنْدَلِ وَأَمَّا سُوَاعٌ كَانَتْ لِهُذَيْلٍ وَأَمَّا يَغُوثُ فَكَانَتْ لِمُرَادٍ ثُمَّ لِبَنِي غُطَيْفٍ بِالْجَوْفِ عِنْدَ سَبَإٍ وَأَمَّا يَعُوقُ فَكَانَتْ لِهَمْدَانَ وَأَمَّا نَسْرٌ فَكَانَتْ لِحِمْيَرَ لِآلِ ذِي الْكَلَاعِ أَسْمَاءُ رِجَالٍ صَالِحِينَ مِنْ قَوْمِ نُوحٍ فَلَمَّا هَلَكُوا أَوْحَى الشَّيْطَانُ إِلَى قَوْمِهِمْ أَنْ انْصِبُوا إِلَى مَجَالِسِهِمْ الَّتِي كَانُوا يَجْلِسُونَ أَنْصَابًا وَسَمُّوهَا بِأَسْمَائِهِمْ فَفَعَلُوا فَلَمْ تُعْبَدْ حَتَّى إِذَا هَلَكَ أُولَئِكَ وَتَنَسَّخَ الْعِلْمُ عُبِدَتْ

(To su) imena čestitih ljudi iz Nuhovog naroda. Kada su umrli, šejtan je njihovom narodu došapnuo da kipove nazovu njihovim imenima i postave ih na mjestima na kojima su oni sjedili.

Na kraju su to i učinili. Ti se kipovi, međutim, nisu obožavali sve dok ti ljudi nisu pomrli i dok znanje nije iščezlo. Tek nakon toga počeli su ih obožavati.

Tako je Nuh عليه السلام – kao i svi drugi vjerovjesnici عليهم السلام – poslan narodu čiji su pripadnici bili mušrici. Zbog svog neznanja smatrali su se muslimanima i sljedbenicima vjerovjesničkog učenja.

Uprkos tom raširenom neznanju, Nuh je, kao i svi drugi vjerovjesnici عليهم السلام, svoj narod ipak ubrajao među mušrike. Zato mu se obratio riječima navedenim u sljedećem kur’anskom ajetu:

Ovaj primjer neka bude dovoljan na ovom mjestu. Svako ko pažljivo čita Kur’an nesumnjivo će uvidjeti da se monoteizam na taj način uvijek iznova prikazuje kao temeljna poruka svih vjerovjesnika.

Ovdje se valja prisjetiti i izjave ranog tumača Kur’ana Ibn Džerira Taberija o ajetu iz sure Ez-Zumer [39:29]:

﴿بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ﴾ يَقُولُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ: وَمَا يَسْتَوِي هَذَا الْمُشْتَرَكُ فِيهِ، وَالَّذِي هُوَ مُنْفَرِدٌ مُلْكُهُ لِوَاحِدٍ، بَلْ أَكْثَرُ هَؤُلَاءِ الْمُشْرِكِينَ بِاللَّهِ لَا يَعْلَمُونَ أَنَّهُمَا لَا يَسْتَوِيَانِ، فَهُمْ بِجَهْلِهِمْ بِذَلِكَ يَعْبُدُونَ آلِهَةً شَتَّى مِنْ دُونِ اللَّهِ.

„Ali većina njih ne zna“, to jest: ovaj koji je u zajedničkom vlasništvu više gospodara i onaj koji pripada samo jednom gospodaru nisu jednaki.

Ali većina „onih koji Allahu nešto pridružuju“ ne zna da to dvoje nije jednako. Zbog svog neznanja o tome obožavaju mnoga različita alihah mimo Allaha.